Mag je cash weigeren, en hoe zit de afrondingsregel?

Twee vragen die geregeld terugkomen achter de toog: mag ik eigenlijk weigeren dat iemand met cash betaalt, en klopt het dat ik het bedrag moet afronden? Het korte antwoord: cash weigeren mag sinds 2024 niet meer, op een paar uitzonderingen na, en bij een contante betaling rond je het totaal af op 0 of 5 cent. Dit is algemene uitleg, geen juridisch advies.

Mag je cash weigeren?

Nee, in de regel niet. Euromunten en eurobiljetten zijn in België wettelijk betaalmiddel, en sinds 1 april 2024 ben je als ondernemer verplicht om cash te aanvaarden wanneer een consument bij jou ter plaatse betaalt. Tussen ondernemingen onderling geldt die plicht niet.

Je mag cash enkel weigeren in uitzonderlijke en tijdelijke gevallen:

• om veiligheidsredenen, bijvoorbeeld na een reeks inbraken in de buurt. Dat moet tijdelijk zijn en je kondigt het duidelijk aan aan de ingang en aan de kassa.
• bij een onevenredig groot biljet: een biljet van 200 of 500 euro voor een bedrag dat minder dan de helft daarvan is.
• bij een vermoeden van vervalsing.

Een permanent bordje “geen cash” is dus niet toegelaten. Bij een eerste vaststelling krijg je een waarschuwing van de Economische Inspectie, bij herhaling volgt een boete van 208 tot 40.000 euro.

Omgekeerd moet elke zaak die aan consumenten verkoopt sinds 1 juli 2022 ook minstens één elektronische betaalmogelijkheid aanbieden. Cash en kaart naast elkaar is dus de wettelijke norm. Ben je vooral bezig met wat dat elektronisch betalen je kost, lees dan onze uitleg over transactiekosten.

De afronding op 5 cent

Betaalt een klant contant, dan rond je sinds 1 december 2019 het te betalen totaal af op de dichtstbijzijnde 0 of 5 cent. De reden is praktisch: munten van 1 en 2 cent zijn omslachtig in het dagelijkse kasverkeer.

Totaal eindigt op	Afronding	Voorbeeld
1 of 2 cent	naar beneden, naar 0	20,22 wordt 20,20
3 of 4 cent	naar boven, naar 5	10,34 wordt 10,35
6 of 7 cent	naar beneden, naar 5	15,67 wordt 15,65
8 of 9 cent	naar boven, naar 0	24,98 wordt 25,00

Een paar punten die vaak voor verwarring zorgen:

• De afronding geldt op het eindtotaal, niet op elk product apart.
• Ze is verplicht bij een contante betaling waarbij jij en de klant fysiek samen zijn. Kaartbetalingen mag je ook afronden, maar enkel als je duidelijk vermeldt dat het totaalbedrag altijd wordt afgerond.
• Maaltijdcheques, ecocheques en cadeaubonnen rond je nooit af.

Voor je boekhouding is het geruststellend nieuws: de btw wordt berekend op het bedrag vóór afronding, en dat bedrag komt ook in je btw-aangifte. Op het kasticket staan zowel het bedrag vóór afronding als het afgeronde bedrag.

De limiet op contante betalingen

Naast de afronding is er nog een derde regel die vaak in dezelfde adem genoemd wordt: een betaling in cash mag in totaal hoogstens 3.000 euro bedragen. Die grens geldt voor het volledige bedrag, ook als de klant in schijven betaalt. Daarboven moet de rest elektronisch of via overschrijving.

De limiet komt uit de antiwitwaswetgeving. Wie ze overschrijdt, klant of zaak, riskeert een boete tot 10% van het bedrag dat cash betaald werd. Voor een doorsnee horecarekening kom je zelden aan dat plafond, maar bij grote groepsreservaties, events of catering is het wel iets om te kennen.

Kort samengevat

Vraag	In het kort
Mag je cash weigeren?	Nee, sinds 1 april 2024. Enkel bij veiligheid, een onevenredig biljet of vermoeden van vervalsing.
Afronding bij cash?	Op de dichtstbijzijnde 0 of 5 cent, op het eindtotaal.
Limiet op cash?	Hoogstens 3.000 euro per betaling.
Effect op btw?	Geen. De btw rekent op het bedrag vóór afronding.

Waar staat Francly?

Francly is een kassasysteem voor de Belgische horeca, geen juridisch adviseur. Wat de kassa wel voor je doet: bij een contante betaling het totaal correct afronden en de eigenlijke prijzen en btw netjes registreren, zodat je boekhouding klopt zonder dat je zelf met centjes zit te goochelen. En omdat Francly Payments meteen mee inzit, is elektronisch betalen even vlot geregeld als cash aannemen. Wil je weten wat elektronisch betalen je kost, kijk dan bij onze uitleg over transactiekosten.